پرش به محتوا سایر حسابها و اسناد دریافتنی غیرتجاری (با کد کل ۱۰۴)، چهارمین زیرمجموعهٔ داراییهای جاری است. این سرفصل، مطالبات واحد اقتصادی از اشخاص حقیقی یا حقوقی را نشان میدهد که ارتباطی با فعالیت اصلی، عملیاتی و موضوع اساسنامهٔ شرکت ندارند.
مهمترین ملاک برای تفکیک، نوع فعالیت است. اگر رویداد مالی خارج از چارچوب خرید و فروش کالا یا خدمات اصلی شرکت باشد، در دستهٔ غیرتجاری قرار میگیرد.
برای مقایسهٔ کامل با مطالبات ناشی از فعالیت اصلی، صفحهٔ حسابها و اسناد دریافتنی تجاری را بخوانید.
وقتی داراییهای شرکت، چه جاری مانند موجودی کالا و چه غیرجاری مانند ساختمان، دچار حادثهای مانند آتشسوزی یا خرابی در حملونقل شوند و تحت پوشش بیمه باشند، مبلغی که شرکت بیمه متعهد به پرداخت آن میشود، در این سرفصل ثبت میگردد.
در فرایند سرمایهگذاری، اگر پولی به حساب کارگزاری بورس واریز شود اما هنوز با آن سهامی خریداری نشده باشد، مثلاً به دلیل بسته بودن بازار، این مبلغ نباید در حساب سرمایهگذاری کوتاهمدت ثبت شود.
در این حالت، مبلغ واریزی تا زمان خرید قطعی سهام، در حساب واسط «حسابهای دریافتنی غیرتجاری – کارگزاری» نگهداری میشود.
اگر شرکت برای فروش محصولات خود با شخصی خارج از سازمان، که جزو پرسنل نیست، قرارداد پورسانت یا حقالعملکاری داشته باشد و طبق قرارداد مبلغی را پیشاپیش به او پرداخت کند، این مبلغ بهعنوان طلب غیرتجاری شناسایی میشود.
برخی سپردهها که ماهیت تضمینی دارند و در کوتاهمدت مسترد میشوند، میتوانند در این دسته قرار گیرند.
حتی اگر طرف حساب، مثلاً آقای محمودی، همزمان هم مشتری کالای اصلی (تجاری) و هم خریدار ضایعات (غیرتجاری) باشد، باید حسابهای او در سیستم تفکیکشده بماند؛ تا گزارشگیری از حجم عملیات اصلی و فعالیتهای فرعی شفاف باشد.
مفاهیم تسویه (مساوی شدن مقطعی فاکتور و پرداخت) و تصفیه (صاف شدن کامل حساب) در حسابهای غیرتجاری هم، مشابه حسابهای تجاری، کاربرد دارد.
ماهیت سایر حسابها و اسناد دریافتنی غیرتجاری، مانند سایر حسابهای دارایی، بدهکار (Debit) است. ثبت اسناد حسابداری برای هر مطالبهٔ غیرتجاری باید همراه با مدرک پشتیبان، مانند فاکتور فروش ضایعات یا گزارش خسارت بیمه، انجام شود.
این سرفصل، چهارمین زیرمجموعهٔ دارایی جاری با کد کل ۱۰۴ است و مطالباتی را در بر میگیرد که ارتباطی با فعالیت اصلی و عملیاتی شرکت ندارند؛ مانند خسارت بیمه یا فروش ضایعات.
این خسارات تا زمان دریافت فیزیکی پول، زیرمجموعهٔ حسابها و اسناد دریافتنی غیرتجاری هستند. اگر مبلغ بیمه بیشتر از بهای تمامشدهٔ کالای آسیبدیده باشد، مابهتفاوت بهعنوان سود شناسایی میشود.
تا زمان خرید قطعی سهام، این مبلغ در حساب واسط «حسابهای دریافتنی غیرتجاری – کارگزاری» نگهداری میشود، نه در حساب سرمایهگذاری.
این مبلغ بهعنوان طلب غیرتجاری در حسابهای دریافتنی غیرتجاری ثبت میشود تا پس از انجام فروش، با هزینهٔ حقالعمل تسویه گردد.
مطالبات تجاری از فعالیت اصلی شرکت ناشی میشود، اما مطالبات غیرتجاری به رویدادهای جانبی و خارج از فعالیت اصلی، مانند خسارت بیمه یا سپردهٔ نمایشگاه، مربوط است.
