پرش به محتوا موجودی مواد و کالا (با کد کل ۱۰۵)، یکی از هفت سرفصل کلیدی داراییهای جاری است. این سرفصل به دلیل نقدشوندگی بالا و انتظار برای تبدیل شدن به وجه نقد در بازهٔ یک دورهٔ مالی، در همین گروه قرار میگیرد.
در ساختار کدینگ، این سرفصل به پنج زیرمجموعهٔ دقیقتر تقسیم میشود تا گزارشگری مالی شفاف باشد. مثال یک شرکت نساجی، لایههای مختلف این طبقهبندی را بهخوبی نشان میدهد.
ماهیت یک دارایی، جاری یا غیرجاری بودن آن، کاملاً به نوع فعالیت و حوزهٔ کاری واحد اقتصادی بستگی دارد.
قطعات و لوازم یدکی نیز، چه برای تعمیر ماشینآلات و چه بهعنوان بخشی از محصولات، در انبار نگهداری و در همین سرفصل ثبت میشوند.
وقتی کالایی از خارج کشور خریداری میشود، تمام هزینهها ابتدا در حساب سفارشات و پیشپرداختها (کد ۱۰۶) انباشته میشود. بهمحض رسیدن کالا به انبار کارخانه، طی یک ثبت حسابداری، از حساب سفارشات خارج و به حساب موجودی مواد و کالا وارد میشود.
اگر موجودی کالا، مثلاً مواد اولیه، بر اثر حادثهای از بین برود، از حساب موجودی کالا خارج (بستانکار) میشود.
در صورت از بین رفتن بخشی از کالا، میتوان آن را تحت عنوان «ضایعات مواد اولیه»، بهصورت عادی یا غیرعادی، در جدول گردش مواد اولیه دستهبندی کرد.
تفکیک دقیق موجودیها، از مواد اولیه تا محصول نهایی، به مدیران مالی کمک میکند بهای تمامشده را بهدرستی محاسبه کرده و بر گردش انبار نظارت دقیق داشته باشند.
ماهیت موجودی مواد و کالا در حسابداری، مانند سایر حسابهای دارایی، بدهکار (Debit) است. معادل انگلیسی آن «Inventory» است.
ثبت حسابداری موجودی مواد و کالا معمولاً همزمان با خرید، مصرف در تولید یا فروش کالا انجام میشود. موجودی مواد و کالا در ترازنامه، زیرمجموعهٔ داراییهای جاری و پس از موجودی نقد و مطالبات گزارش میشود؛ و در اظهارنامهٔ مالیاتی نیز باید بهصورت جداگانه افشا شود.
شیوهٔ ارزشگذاری، شمارش و افشای این سرفصل، موضوع استاندارد موجودی مواد و کالا در حسابداری است. شاخصی به نام «گردش موجودی مواد و کالا» هم نشان میدهد کالا با چه سرعتی در طول سال به فروش میرسد.
موجودی مواد و کالا، پنجمین زیرمجموعهٔ دارایی جاری با کد کل ۱۰۵ است و شامل مواد اولیه، قطعات و لوازم یدکی، مواد کمکی و بستهبندی، کالای در جریان ساخت و کالای ساختهشده میشود.
بله، موجودی مواد و کالا به دلیل ماهیت خود همیشه در گروه داراییهای جاری قرار میگیرد، صرفنظر از نوع کالا.
چون معیار طبقهبندی، فعالیت اصلی شرکت است. وقتی خرید و فروش لپتاپ فعالیت اصلی فروشگاه است، همان کالا موجودی کالا و دارایی جاری محسوب میشود.
چون فعالیت اصلی صرافی، خرید و فروش ارز است؛ بنابراین دلار و یورو برای صرافی حکم کالای اصلی را دارند، نه وجه نقد عادی.
تا پیش از رسیدن به انبار، هزینههای کالای وارداتی در حساب سفارشات و پیشپرداختها میماند. بهمحض رسیدن کالا به انبار کارخانه، طی یک ثبت حسابداری به موجودی مواد و کالا منتقل میشود.
