پرش به محتوا سود سهام پرداختنی (کد ۳۰۵) مبلغ سودی است که مجمع عمومی عادی صاحبان سهام تصویب کرده و شرکت باید به سهامداران بپردازد. تا پیش از تصویب مجمع، هیچ بدهی‌ای بابت سود سهام وجود ندارد. این حساب در بدهی‌های کوتاه‌مدت قرار دارد و ماهیتش بستانکار است.
شرکت ممکن است در پایان سال سود خوبی داشته باشد، ولی این سود هنوز مال شرکت است. فقط وقتی مجمع تصمیم بگیرد چه مقدار از آن تقسیم شود، بخشی از حقوق مالکانه به بدهی تبدیل می‌شود. تاریخ این تبدیل، تاریخ مجمع است.
سند سود سهام پرداختنی در همان تاریخ برگزاری مجمع عمومی صادر می‌شود، نه زودتر. سند پیش از مجمع یعنی شناسایی بدهی‌ای که هنوز وجود ندارد. سند بعد از مجمع هم صورت‌های مالی دوره را ناقص می‌کند.
بالا رفتن قیمت سهم در بازار هم سود سهام نیست. اگر ارزش سهم از ۱٬۰۰۰ به ۲٬۰۰۰ تومان برسد، این «بازدهی» سهامدار است و در دفاتر شرکت هیچ سندی نمی‌خواهد. سود سهام فقط با مصوبه مجمع وارد دفاتر می‌شود.
مجمع نمی‌تواند هر رقمی را تقسیم کند. سود قابل تقسیم از چند فیلتر عبور می‌کند:
| سهامدار | درصد سهام | سود سهام پرداختنی |
|---|---|---|
| سهامدار الف | ۴۰٪ | ۹۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سهامدار ب | ۳۰٪ | ۶۷۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سهامدار ج | ۲۰٪ | ۴۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| سهامدار د | ۱۰٪ | ۲۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| جمع | ۱۰۰٪ | ۲٬۲۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
سند در تاریخ ۲۰ تیر، یعنی روز مجمع، صادر می‌شود. طرف بستانکار برای هر سهامدار یک ردیف جدا دارد:
چرا تفصیلی جدا؟ هر سهامدار ممکن است در زمان متفاوتی پول بگیرد، بخشی را تهاتر کند یا اصلاً مطالبه نکند. بدون تفصیلی، مانده‌ی کد ۳۰۵ یک عدد کلی است که معلوم نیست به چه کسی بدهکارید.
با پرداخت سود به هر سهامدار، سود سهام پرداختنی همان سهامدار بدهکار و موجودی نقد و بانک بستانکار می‌شود. طبق ماده ۲۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سود تصویب‌شده باید ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع پرداخت شود. چون این مهلت کمتر از یک سال است، جای این حساب در بدهی‌های کوتاه‌مدت است.
اگر شرکت مالیات تکلیفی یا کسوراتی از سود سهامداران دارد، آن بخش را جدا در سایر حساب‌های پرداختنی غیرتجاری نگه دارید و فقط خالص قابل پرداخت را از کد ۳۰۵ کم کنید. وضعیت مالیاتی سود سهام را با قانون و بخشنامه‌های روز کنترل کنید.
گاهی سهامدار پیش از مجمع وجهی از شرکت گرفته یا شرکت از او طلب غیرتجاری دارد. در این حالت لازم نیست سود نقد پرداخت شود و دوباره همان پول از سهامدار گرفته شود. با مصوبه مجمع، دو حساب با هم تسویه می‌شوند.
| بدهکار | بستانکار |
|---|---|
| سود سهام پرداختنی – تفصیلی سهامدار | سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی غیرتجاری – تفصیلی همان سهامدار |
همین روش بین شرکت‌های هم‌گروه هم رایج است: سود سهامی که شرکت فرعی به شرکت مادر بدهکار می‌شود، با بدهی یا طلب قبلی بین دو شرکت تهاتر می‌شود و پولی جابه‌جا نمی‌شود.
خطای اول، ثبت سند در ۲۹ اسفند است، به این خیال که سود مال همان سال است. مجمع معمولاً چند ماه بعد برگزار می‌شود و تا آن روز بدهی‌ای وجود ندارد. در ترازنامه پایان سال، سود پیشنهادی هیئت‌مدیره فقط در یادداشت‌ها افشا می‌شود.
خطای دوم، تقسیم سود بدون کسر اندوخته قانونی است. اگر اندوخته هنوز به یک‌دهم سرمایه نرسیده، تقسیم کل سود خالص خلاف قانون تجارت است و حسابرس آن را گزارش می‌کند.
سودی است که مجمع عمومی عادی صاحبان سهام تصویب کرده و شرکت موظف است آن را به سهامداران بپردازد. این حساب با کد ۳۰۵ در بدهی‌های کوتاه‌مدت و با ماهیت بستانکار ثبت می‌شود.
دقیقاً در تاریخ برگزاری مجمع عمومی که سود را تصویب کرده است. پیش از مجمع هیچ بدهی‌ای بابت سود سهام وجود ندارد و سند زده نمی‌شود.
سود (زیان) انباشته بدهکار و سود سهام پرداختنی به تفکیک تفصیلی هر سهامدار بستانکار می‌شود. هنگام پرداخت، سود سهام پرداختنی بدهکار و بانک بستانکار می‌شود.
طبق ماده ۲۴۰ لایحه اصلاحی قانون تجارت، سود تصویب‌شده باید ظرف هشت ماه پس از تصمیم مجمع به سهامداران پرداخت شود.
خیر. افزایش قیمت سهم بازدهی سهامدار است و در دفاتر شرکت ثبتی ندارد. سود سهام فقط با تصویب مجمع شناسایی می‌شود.
بله. با مصوبه مجمع، سود سهام پرداختنی سهامدار بدهکار و طلب شرکت از او در سایر حساب‌ها و اسناد دریافتنی غیرتجاری بستانکار می‌شود و پولی جابه‌جا نمی‌شود.
سود سهام پرداختنی با تصویب مجمع متولد می‌شود؛ نه با سود سال و نه با بالا رفتن قیمت سهم. پیش از تقسیم، ذخیره مالیات و اندوخته قانونی را کسر کنید، سند را در تاریخ مجمع و با تفصیلی جدا برای هر سهامدار بزنید و پرداخت را ظرف مهلت هشت‌ماهه انجام دهید. اگر سهامدار بدهی دارد، تهاتر با مصوبه مجمع ساده‌ترین راه است.
این سرفصل یکی از زیرمجموعه‌های بدهی‌های کوتاه‌مدت است و صفحه اصلی بدهی‌های کوتاه‌مدت بقیه سرفصل‌ها را هم توضیح می‌دهد.
