سپردههای پرداختنی در حسابداری چیست؟ تعریف، مثال و ثبت سند
سپردههای پرداختنی (کد ۳۰۶) که به آن «سپردههای دیگران نزد ما» هم میگویند، وجوه و کسوراتی است که شرکت بهعنوان کارفرما یا برگزارکننده مناقصه و مزایده از دیگران گرفته و باید پس از انجام تعهدات به آنها برگرداند. شرکت مالک این پول نیست، امانتدار آن است. برای همین این حساب در بدهیهای کوتاهمدت و با ماهیت بستانکار ثبت میشود.
یک کسور ۱۰ درصدی از صورتوضعیت پیمانکار، در دو دفتر دو اسم دارد. کارفرما آن را بدهی ثبت میکند و پیمانکار طلب. فهمیدن همین قرینگی، نصف کار ثبت درست سپردههاست.
چرا سپرده دریافتی بدهی است، نه درآمد؟
پولی که بابت شرکت در مزایده یا تضمین کار گرفته میشود، شرط دارد. اگر شرکتکننده برنده نشود یا پیمانکار کارش را درست تحویل دهد، پول باید برگردد. شرکت تا آن روز تعهد بازپرداخت دارد و تعهد یعنی بدهی.
این حساب با پیشدریافت هم فرق دارد. پیشدریافت با تحویل کالا به درآمد تبدیل میشود؛ سپرده در حالت عادی هیچوقت درآمد نمیشود و فقط برمیگردد. تنها وقتی ممکن است به نفع شرکت ضبط شود که طرف مقابل طبق قرارداد تخلف کرده باشد.
سپرده شرکت در مناقصه و مزایده
برگزارکننده مزایده از شرکتکنندگان ودیعه میگیرد تا اگر برنده شدند، انصراف ندهند. بعد از اعلام نتیجه، سپرده بازندهها برمیگردد و سپرده برنده طبق شرایط مزایده یا برمیگردد یا به حساب قرارداد منظور میشود.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| دریافت سپرده | موجودی نقد و بانک ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | سپردههای پرداختنی – سپرده شرکت در مزایده ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| عودت به شرکتکننده برندهنشده | سپردههای پرداختنی – سپرده شرکت در مزایده ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | موجودی نقد و بانک ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
هر شرکتکننده را تفصیلی جدا بدهید. در مزایدهای با بیست شرکتکننده، بدون تفصیلی نمیشود فهمید سپرده چه کسی برگشته و چه کسی هنوز منتظر است.
سپرده حسن انجام کار؛ کسور صورتوضعیت پیمانکار
کارفرما هنگام پرداخت صورتوضعیت یا فاکتور پیمانکار، درصدی را، معمولاً ۵ یا ۱۰ درصد، کسر و نگه میدارد. این مبلغ وقتی آزاد میشود که دوره تضمین تمام شده و پیمانکار مفاصاحساب بیمه و مالیات را ارائه داده باشد.
| رویداد | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| ثبت صورتوضعیت | اموال، ماشینآلات و تجهیزات ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | حسابهای پرداختنی – پیمانکار ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ سپردههای پرداختنی – حسن انجام کار ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| پرداخت ۹۰٪ به پیمانکار | حسابهای پرداختنی – پیمانکار ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | موجودی نقد و بانک ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| آزادسازی پس از دوره تضمین | سپردههای پرداختنی – حسن انجام کار ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ | موجودی نقد و بانک ۵٬۰۰۰٬۰۰۰ |
طرف بدهکار سند اول به موضوع قرارداد بستگی دارد. اینجا نصب تجهیزات است و به دارایی ثابت میرود. اگر قرارداد خدمات تعمیرات یا نظافت بود، به هزینه میرفت. جای پرداختنی پیمانکار هم با همین منطق تعیین میشود: اگر کار پیمانکار جزو فعالیت اصلی شرکت نباشد، در سایر حسابهای پرداختنی غیرتجاری مینشیند.
سپرده حسن اجرای تعهدات
سپرده حسن انجام کار از هر صورتوضعیت کسر میشود. سپرده حسن اجرای تعهدات معمولاً یکبار و در شروع قرارداد گرفته میشود تا اجرای کل قرارداد تضمین شود. اگر نقدی گرفته شود، در کد ۳۰۶ بستانکار میشود و پس از اجرای کامل قرارداد با این سند برمیگردد:
- بدهکار: سپردههای پرداختنی – سپرده حسن اجرای تعهدات.
- بستانکار: موجودی نقد و بانک.
اگر تضمین بهجای پول نقد، ضمانتنامه بانکی یا چک تضمینی باشد، پولی وارد حساب شرکت نشده و سند مالی هم لازم نیست. این اسناد معمولاً در حسابهای انتظامی ثبت میشوند تا پیگیریشان گم نشود.
رابطه قرینه کارفرما و پیمانکار
هر سپردهای که در دفاتر کارفرما بدهی است، در دفاتر طرف مقابل طلب است. پیمانکار همان ۵ میلیون تومان کسر شده را در سپردههای ما نزد دیگران (کد ۱۰۷) بدهکار میکند.
| ویژگی | دفاتر کارفرما یا برگزارکننده | دفاتر پیمانکار یا شرکتکننده |
|---|---|---|
| نام حساب | سپردههای پرداختنی (سپردههای دیگران نزد ما) | سپردههای ما نزد دیگران |
| کد و گروه | ۳۰۶، بدهی کوتاهمدت | ۱۰۷، دارایی جاری |
| ماهیت | بستانکار | بدهکار |
| هنگام آزادسازی | بدهکار میشود و پول خارج میشود | بستانکار میشود و پول وارد میشود |
در پایان سال، تطبیق ماندهی این دو حساب با طرف قرارداد یکی از سادهترین راههای پیدا کردن اختلاف است. اگر کارفرما ۵ میلیون بدهکار است و پیمانکار ۸ میلیون طلب دارد، یکی از کسورات در یکی از دفاتر ثبت نشده است.
سوالات متداول درباره سپردههای پرداختنی
سپردههای پرداختنی در حسابداری چیست؟
وجوه و کسوراتی است که شرکت بهعنوان کارفرما یا برگزارکننده از دیگران گرفته و باید پس از انجام تعهدات برگرداند؛ مثل سپرده مزایده و سپرده حسن انجام کار. این حساب با کد ۳۰۶ در بدهیهای کوتاهمدت و با ماهیت بستانکار ثبت میشود.
فرق سپردههای پرداختنی با سپردههای ما نزد دیگران چیست؟
سپردههای پرداختنی (کد ۳۰۶) پولی است که دیگران نزد ما گذاشتهاند و بدهی ماست. سپردههای ما نزد دیگران (کد ۱۰۷) پولی است که ما نزد دیگران گذاشتهایم و دارایی ماست. یک سپرده در دفاتر دو طرف قرارداد، در این دو حساب قرینه هم ثبت میشود.
سپرده حسن انجام کار چطور ثبت میشود؟
کارفرما هنگام ثبت صورتوضعیت، کل مبلغ را به دارایی یا هزینه میبرد، خالص قابل پرداخت را در حساب پرداختنی پیمانکار و مبلغ کسرشده را در سپردههای پرداختنی بستانکار میکند. پس از دوره تضمین، سپرده بدهکار و بانک بستانکار میشود.
سپرده مزایده چه زمانی برگشت داده میشود؟
بعد از اعلام نتیجه، سپرده شرکتکنندگانی که برنده نشدهاند برمیگردد. با عودت، سپردههای پرداختنی بدهکار و موجودی نقد و بانک بستانکار میشود.
ضمانتنامه بانکی دریافتی در سپردههای پرداختنی ثبت میشود؟
خیر. ضمانتنامه و چک تضمینی پولی وارد حساب شرکت نمیکنند، پس بدهی مالی ایجاد نمیشود. این اسناد معمولاً در حسابهای انتظامی پیگیری میشوند.
آیا سپرده پرداختنی ممکن است درآمد شرکت شود؟
فقط اگر طرف مقابل طبق قرارداد تخلف کند و سپرده به نفع شرکت ضبط شود. در حالت عادی، سپرده هیچوقت درآمد نمیشود و به صاحبش برمیگردد.
جمعبندی
سپردههای پرداختنی پول امانی دیگران نزد شرکت است: سپرده مزایده، کسور حسن انجام کار و سپرده حسن اجرای تعهدات. هر سپرده را با تفصیلی جدا برای هر شخص ثبت کنید، تضمینهای غیرنقدی را به حسابهای انتظامی ببرید و پایان سال ماندهها را با طرف قرارداد تطبیق دهید. این حساب در دفاتر شما همان چیزی است که طرف مقابل در سپردههای ما نزد دیگران نگه میدارد.
این سرفصل یکی از زیرمجموعههای بدهیهای کوتاهمدت است و صفحه اصلی بدهیهای کوتاهمدت بقیه سرفصلها را هم توضیح میدهد.
How useful was this post?
Click on a star to rate it!
Average rating / 5. Vote count:
No votes so far! Be the first to rate this post.