پرش به محتوا حساب‌ها و اسناد پرداختنی بلندمدت بدهی‌هایی است که سررسید پرداخت آن‌ها بیش از یک سال مالی (۳۶۵ روز) بعد از تاریخ ترازنامه است؛ مثل چک‌های چندساله‌ای که بابت خرید ماشین‌آلات یا زمین داده شده. این حساب در بیشتر کدینگ‌ها با کد ۴۰۲ زیر گروه بدهی‌های بلندمدت قرار دارد و ماهیتش بستانکار است.
بدهی «تجاری» از خرید مواد و کالای چرخه عملیات می‌آید و چنین خریدی تقریباً همیشه کمتر از یک سال تسویه می‌شود. پس بدهی تجاری بلندمدت در عمل کم پیش می‌آید. بیشتر مانده‌ی این حساب از خریدهای سرمایه‌ای با پرداخت چندساله است.
بدهی تجاری یعنی بدهی ناشی از فعالیت اصلی و موضوع اساسنامه شرکت: کارخانه نساجی که پنبه و نخ می‌خرد یا شرکت بازرگانی که کالا برای فروش می‌خرد. این بدهی‌ها معمولاً چندماهه‌اند و جایشان در حساب‌ها و اسناد پرداختنی تجاری کوتاه‌مدت (کد ۳۰۱) است.
بدهی تجاری فقط وقتی بلندمدت می‌شود که تأمین‌کننده واقعاً اعتبار بیش از یک سال بدهد؛ مثلاً تأمین‌کننده‌ای که مواد اولیه را با چک‌های ۱۸ و ۲۴ ماهه می‌فروشد یا بدهی معوقی که با توافق، چندساله تقسیط شده است. در این موارد، بخش بالای یک سال به کد ۴۰۲ می‌رود و معین «تجاری» آن جدا نگه داشته می‌شود.
وقتی کارخانه صنایع غذایی زمین، ساختمان یا ماشین‌آلات خط تولید می‌خرد، این خرید جزو موضوع خرید و فروش اساسنامه نیست. اگر تسویه آن بیش از یک سال طول بکشد، اقساط بالای یک سال در حساب‌ها و اسناد پرداختنی بلندمدت ثبت می‌شوند.
| بدهکار | بستانکار |
|---|---|
| اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات ۵٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ | اسناد پرداختنی کوتاه‌مدت (چک سال اول) ۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ اسناد پرداختنی بلندمدت (۹ چک بعدی) ۴٬۵۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
چک سال اول، حتی در روز خرید، بدهی کوتاه‌مدت است. اگر کل ۵ میلیارد در کد ۴۰۲ ثبت شود، بدهی‌های کوتاه‌مدت ۵۰۰ میلیون کمتر از واقع دیده می‌شوند و نسبت جاری شرکت بهتر از واقعیت به نظر می‌رسد.
فروشنده‌ای که پول را ده ساله می‌گیرد، معمولاً سود این مهلت را در قیمت گنجانده است. اگر قیمت نقدی دستگاه مشخص و تفاوتش با قیمت اقساطی بااهمیت است، دارایی را به قیمت نقدی ثبت کنید و تفاوت را به‌عنوان هزینه مالی در طول دوره پرداخت شناسایی کنید. روش را با حسابرس هماهنگ کنید.
هر سال یک چک دیگر وارد بازه ۱۲ ماهه می‌شود. حسابدار باید پایان هر سال مالی، مبلغ چک‌هایی را که سررسیدشان به زیر یک سال رسیده، از بلندمدت به کوتاه‌مدت منتقل کند.
این سند پولی جابه‌جا نمی‌کند و فقط جای بدهی را در ترازنامه درست می‌کند. پرداخت هر چک در سررسید، اسناد پرداختنی کوتاه‌مدت را بدهکار و بانک را بستانکار می‌کند.
اگر شرکت بابت بدهی بلندمدت چک، سفته یا برات داده باشد، سند پرداختنی است. اگر فقط قرارداد اقساطی امضا شده و سندی تحویل نشده، حساب پرداختنی است. این دو را در معین‌های جدا نگه دارید؛ چک‌های صادره را باید با شماره و سررسید پیگیری کرد و گزارش چک‌های آتی برای برنامه‌ریزی نقدینگی لازم است.
| ویژگی | کوتاه‌مدت | بلندمدت |
|---|---|---|
| سررسید | تا یک سال بعد از ترازنامه | بیش از یک سال |
| کد رایج | ۳۰۱ تجاری، ۳۰۲ غیرتجاری | ۴۰۲ |
| مصداق رایج | خرید مواد اولیه و کالا | خرید زمین، ساختمان و ماشین‌آلات با چک چندساله |
| در نسبت جاری | محاسبه می‌شود | محاسبه نمی‌شود |
| جابه‌جایی | مقصد اقساط سال آینده | هر سال اقساط سال بعد از آن خارج می‌شود |
بدهی‌هایی است که بیش از یک سال بعد از تاریخ ترازنامه پرداخت می‌شوند؛ مثل چک‌های چندساله بابت خرید ماشین‌آلات یا زمین. این حساب در بیشتر کدینگ‌ها با کد ۴۰۲ در بدهی‌های بلندمدت و با ماهیت بستانکار ثبت می‌شود.
بله، ولی کم پیش می‌آید. خرید مواد و کالا معمولاً کمتر از یک سال تسویه می‌شود. فقط اگر تأمین‌کننده اعتبار بیش از یک سال بدهد یا بدهی با توافق چندساله تقسیط شود، بخش بالای یک سال به بدهی‌های بلندمدت می‌رود.
ماشین‌آلات به کل مبلغ بدهکار می‌شود. چک‌هایی که ظرف ۱۲ ماه سررسید می‌شوند در اسناد پرداختنی کوتاه‌مدت و بقیه در اسناد پرداختنی بلندمدت بستانکار می‌شوند.
پایان هر سال، مبلغ چک‌هایی که سررسیدشان به زیر یک سال رسیده، با بدهکار کردن اسناد پرداختنی بلندمدت و بستانکار کردن اسناد پرداختنی کوتاه‌مدت منتقل می‌شود. این سند پولی جابه‌جا نمی‌کند.
سند پرداختنی یعنی شرکت بابت بدهی چک، سفته یا برات داده است. حساب پرداختنی یعنی بدهی فقط بر پایه قرارداد یا فاکتور ثبت شده و سند تجاری تحویل نشده است.
حساب‌ها و اسناد پرداختنی بلندمدت را با سررسید بشناسید، نه با نوع خرید. بیشتر مانده‌ی این حساب از خریدهای سرمایه‌ای با چک چندساله می‌آید و بدهی تجاری بلندمدت استثناست. چک‌های سال اول را از همان روز خرید در کوتاه‌مدت ثبت کنید و پایان هر سال، اقساط سال بعد را با سند جابه‌جایی منتقل کنید تا نسبت‌های نقدینگی شرکت درست بماند.
این سرفصل یکی از زیرمجموعه‌های بدهی‌های بلندمدت است و صفحه اصلی بدهی‌های بلندمدت بقیه سرفصل‌ها را هم توضیح می‌دهد.
